Η παγκόσμια οικονομία μπαίνει στο 2026 έχοντας αποφύγει, κόντρα σε όλες τις προβλέψεις, μια γενικευμένη ύφεση για 15 συνεχόμενα χρόνια, με μοναδική εξαίρεση το σοκ της πανδημίας. Παρά την αλληλουχία κρίσεων, πληθωρισμού, επιτοκίων, ενεργειακών και γεωπολιτικών κραδασμών, το σύστημα δείχνει ανθεκτικό. Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, είναι αν αυτή η ανθεκτικότητα στηρίζεται σε υγιή θεμέλια ή σε μια τεχνητή στήριξη που ενδέχεται να πληρωθεί ακριβά.
Οι προβλέψεις για το τέλος του 2025 θυμίζουν περισσότερο τα προηγούμενα χρόνια από ό,τι φοβούνταν πολλοί αναλυτές. Η παγκόσμια ανάπτυξη κινείται κοντά στο 3%, με μεγάλες αποκλίσεις ανάμεσα στις ΗΠΑ και την ευρωζώνη, τα χρηματιστήρια βρίσκονται σε ιστορικά υψηλά και η ανεργία παραμένει σχετικά χαμηλή στις ανεπτυγμένες οικονομίες. Κυβερνήσεις και αγορές φαίνεται να έχουν προσαρμοστεί σε ένα περιβάλλον μόνιμης αστάθειας, αξιοποιώντας γενναία πακέτα στήριξης και ρευστότητα.
Παγκόσμια οικονομία 2026, τα κρυμμένα ρίσκα πίσω από την ανθεκτικότητα
Πίσω από τη θετική εικόνα, όμως, συσσωρεύονται ρίσκα. Στις ΗΠΑ, η ανάπτυξη στηρίζεται δυσανάλογα στην τεχνητή νοημοσύνη, με επενδύσεις που υπολογίζονται σε τρισεκατομμύρια δολάρια, χωρίς βεβαιότητα για την απόδοσή τους. Η καταναλωτική δαπάνη εμφανίζεται πιο αδύναμη, η ανεργία έχει αγγίξει υψηλά τετραετίας και η εξάρτηση από τις αγορές δημιουργεί εύθραυστες ισορροπίες. Παράλληλα, οι ανησυχίες για πολιτικές παρεμβάσεις στη νομισματική πολιτική και την ανεξαρτησία της Fed εντείνουν την αβεβαιότητα.
Στην Κίνα, το μοντέλο ανάπτυξης δοκιμάζεται, ενώ η ευρωζώνη παραμένει ένα μωσαϊκό αντιθέσεων, με την Ισπανία να αντέχει μακροοικονομικά, τη Γερμανία να αναζητά βιομηχανική επανεκκίνηση και τη Γαλλία να πιέζεται από δημοσιονομικά και πολιτική αστάθεια. Το υψηλό δημόσιο χρέος, που πλησιάζει ιστορικά επίπεδα, λειτουργεί ως μόνιμη απειλή.
Παγκόσμια οικονομία 2026, τρία σενάρια και ένα δυστοπικό ενδεχόμενο
Το πρώτο σενάριο προβλέπει συνέχιση της ανθεκτικότητας, με ήπια επιβράδυνση αλλά χωρίς μεγάλη κρίση, χάρη σε δημόσιες δαπάνες, σταθερές αγορές και πιθανή αποκλιμάκωση γεωπολιτικών εντάσεων. Το δεύτερο σενάριο μιλά για ανάπτυξη με ρωγμές, όπου πληθωρισμός, χρέη και πολιτικές πιέσεις διαβρώνουν σταδιακά τη δυναμική. Το τρίτο αφορά μια διόρθωση της τεχνητής νοημοσύνης, με πιθανή κατάρρευση υπερτιμημένων εταιρειών και παγκόσμιες επιπτώσεις.
Πάνω από όλα πλανάται το δυστοπικό σενάριο. Μια ανεξέλεγκτη έκρηξη της φούσκας AI, σε συνδυασμό με γεωπολιτικά σοκ ή χρηματοπιστωτικά ατυχήματα, θα μπορούσε να προκαλέσει απώλειες δεκάδων τρισεκατομμυρίων και να ενεργοποιήσει έναν επικίνδυνο μηχανισμό μετάδοσης. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, οι κυβερνήσεις θα βρεθούν μπροστά σε σκληρά διλήμματα, ανάμεσα στην εκκαθάριση και τη διάσωση, με σοβαρό κόστος για την οικονομία και την κοινωνία.
Το 2026, περισσότερο από κάθε άλλη χρονιά, τίποτα δεν θεωρείται δεδομένο. Η παγκόσμια οικονομία στέκεται ακόμη όρθια, αλλά οι ισορροπίες της μοιάζουν πιο εύθραυστες από ποτέ.
