Η νέα προειδοποίηση της Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα δεν πέρασε απαρατήρητη, γιατί δεν ήταν μία ακόμα συνηθισμένη δήλωση επιφυλακής από έναν διεθνή οργανισμό. Η επικεφαλής του ΔΝΤ μίλησε ανοιχτά για την ανάγκη οι κυβερνήσεις και οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής να προετοιμαστούν ακόμη και για το «αδιανόητο», καθώς η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή απειλεί να μετατραπεί από γεωπολιτική κρίση σε οικονομικό σοκ με παγκόσμιο αποτύπωμα. Μιλώντας σε συμπόσιο στο Τόκιο που διοργάνωσε το ιαπωνικό υπουργείο Οικονομικών, η Γκεοργκίεβα ξεκαθάρισε ότι αν η σύγκρουση αποδειχθεί παρατεταμένη, τότε ο κίνδυνος δεν θα περιοριστεί στο πετρέλαιο ή στην περιφερειακή αστάθεια, αλλά θα αγγίξει το κλίμα των αγορών, την παγκόσμια ανάπτυξη και τον πληθωρισμό. Το μήνυμά της αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα επειδή έρχεται τη στιγμή που το Brent εκτινάχθηκε ενδοσυνεδριακά έως και κοντά στα 120 δολάρια το βαρέλι και οι επενδυτές άρχισαν να προεξοφλούν νέα πίεση στο κόστος ενέργειας και στις οικονομίες που εξαρτώνται από εισαγόμενα καύσιμα. Η φράση «σκεφτείτε το αδιανόητο και προετοιμαστείτε γι’ αυτό» δεν ειπώθηκε τυχαία. Ήταν η πιο καθαρή περιγραφή ενός νέου παγκόσμιου περιβάλλοντος, όπου η αβεβαιότητα επιστρέφει με επιθετικό τρόπο.
Γκεοργκίεβα και ΔΝΤ: Το καμπανάκι για αγορές, ανάπτυξη και πληθωρισμό
Η επικεφαλής του ΔΝΤ συνέδεσε ξεκάθαρα τη συνέχιση των εχθροπραξιών με τρεις μεγάλες απειλές για την παγκόσμια οικονομία. Η πρώτη αφορά το επενδυτικό κλίμα και τις χρηματοπιστωτικές αγορές, που ήδη δείχνουν νευρικότητα. Η δεύτερη αφορά την ανάπτυξη, καθώς η αύξηση του ενεργειακού κόστους μπορεί να επιβραδύνει την οικονομική δραστηριότητα σε μια σειρά από χώρες. Η τρίτη αφορά τον πληθωρισμό, που απειλεί να επιστρέψει με νέα ένταση σε μια περίοδο όπου πολλές κεντρικές τράπεζες ήλπιζαν ότι ο χειρότερος κύκλος είχε περάσει. Η Γκεοργκίεβα υπογράμμισε ότι η παγκόσμια οικονομία μπαίνει σε φάση αυξημένης αβεβαιότητας και γι’ αυτό η ανθεκτικότητα των οικονομιών δοκιμάζεται ξανά.
Ιδιαίτερο βάρος έχει και η ποσοτικοποίηση του κινδύνου από το ΔΝΤ. Σύμφωνα με την ίδια, αν οι τιμές της ενέργειας αυξηθούν κατά 10% και αυτή η άνοδος κρατήσει για το μεγαλύτερο μέρος του έτους, τότε ο παγκόσμιος πληθωρισμός μπορεί να ενισχυθεί κατά περίπου 0,4 ποσοστιαίες μονάδες. Το Ταμείο εκτιμά επίσης ότι ένα τέτοιο σοκ θα μπορούσε να επιβραδύνει την οικονομική ανάπτυξη, δίνοντας νέο πονοκέφαλο σε κυβερνήσεις και κεντρικές τράπεζες. Οι πιο αναλυτικές προβλέψεις αναμένεται να συμπεριληφθούν στην επόμενη έκθεση World Economic Outlook του Απριλίου.
Το πετρέλαιο στο επίκεντρο και ο φόβος για τις ενεργειακές ροές
Η προειδοποίηση του ΔΝΤ ήρθε σε μια ημέρα έντονης αναταραχής στις αγορές ενέργειας. Το Reuters κατέγραψε ότι το πετρέλαιο εκτινάχθηκε πάνω από 25% και άγγιξε τα 120 δολάρια το βαρέλι, ενώ το AP μετέδωσε ότι το Brent έφτασε ενδοσυνεδριακά στα 119,50 δολάρια πριν υποχωρήσει χαμηλότερα. Το σοκ συνδέεται με την κλιμάκωση του πολέμου και τους φόβους για σοβαρές διαταραχές στις μεταφορές ενέργειας από τον Κόλπο.
Η Γκεοργκίεβα στάθηκε ιδιαίτερα στα Στενά του Ορμούζ, τα οποία παραμένουν στρατηγικής σημασίας για την παγκόσμια αγορά. Το συγκεκριμένο πέρασμα μεταφέρει περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου, ενώ είναι κρίσιμο και για το υγροποιημένο φυσικό αέριο. Όταν κλονίζεται η ομαλή λειτουργία αυτής της διαδρομής, το κόστος δεν μένει τοπικό αλλά μεταδίδεται παντού, από τις τιμές των καυσίμων μέχρι τις εφοδιαστικές αλυσίδες και τον πληθωρισμό. Το AP σημείωσε πως οι επιθέσεις και οι διαταραχές στην περιοχή έχουν ήδη ενισχύσει τον φόβο για νέα ενεργειακή κρίση, ειδικά στην Ασία που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής.
Ο κίνδυνος στασιμοπληθωρισμού και η έκκληση για «μαξιλάρια»
Η Γκεοργκίεβα έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στις οικονομίες που είναι πιο εκτεθειμένες στις εισαγωγές ενέργειας. Ειδικά για την Ιαπωνία, όπου μίλησε, το ζήτημα είναι ακόμη πιο ευαίσθητο, καθώς η χώρα εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από πετρέλαιο που έρχεται από τη Μέση Ανατολή. Ένα παρατεταμένο σοκ στις τιμές σε συνδυασμό με νομισματικές πιέσεις μπορεί να ενισχύσει τον κίνδυνο στασιμοπληθωρισμού, δηλαδή συνδυασμού αδύναμης ανάπτυξης και υψηλότερου πληθωρισμού. Αντίστοιχοι φόβοι διατυπώνονται ήδη και σε διεθνές επίπεδο, με τις αγορές να επαναξιολογούν τις προσδοκίες τους για επιτόκια και ανάπτυξη.
Γι’ αυτό και η επικεφαλής του ΔΝΤ κάλεσε τις κυβερνήσεις να ενισχύσουν θεσμούς, δημοσιονομικά περιθώρια και οικονομικά «μαξιλάρια», ώστε να μπορούν να απορροφήσουν καλύτερα εξωτερικούς κραδασμούς. Το βασικό της μήνυμα ήταν ότι οι κυβερνήσεις δεν ελέγχουν τον πόλεμο, αλλά ελέγχουν την εσωτερική τους πολιτική προετοιμασία. Και αυτό, σε μια περίοδο όπου το αδιανόητο παύει να μοιάζει τόσο μακρινό, ίσως είναι η πιο ουσιαστική προειδοποίηση απ’ όλες.
