Η προειδοποίηση που έρχεται από τη Goldman Sachs βάζει φωτιά σε ένα ήδη ηλεκτρισμένο ενεργειακό τοπίο: αν τα Στενά του Ορμούζ κλείσουν για έναν μήνα, οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη θα μπορούσαν να εκτιναχθούν ακόμη και κατά 130%. Το σενάριο δεν παρουσιάζεται ως «μακρινό», αλλά ως ενδεχόμενο υψηλού ρίσκου, καθώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει ήδη ταρακουνήσει τις αγορές και έχει αυξήσει το ασφάλιστρο κινδύνου σε ό,τι συνδέεται με ροές ενέργειας και θαλάσσιες μεταφορές. Ενδεικτικό της έντασης είναι ότι τα ευρωπαϊκά συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης φυσικού αερίου έχουν ήδη εκτιναχθεί κατά 50%, αγγίζοντας υψηλό ενός έτους στα 47 ευρώ ανά μεγαβατώρα, με την αγορά να αντιδρά άμεσα στις πρώτες ενδείξεις διαταραχής στις ροές LNG προς την Ευρώπη. Σε αυτό το πλαίσιο, η Goldman Sachs περιγράφει ένα «ακραίο» αλλά όχι αδιανόητο σενάριο, στο οποίο το Ορμούζ μετατρέπεται σε ενεργειακό πώμα, συμπιέζοντας την προσφορά και εκτινάσσοντας τις τιμές σε επίπεδα που θα δοκιμάσουν νοικοκυριά, επιχειρήσεις και κυβερνήσεις.
Φυσικό αέριο και Ορμούζ: Γιατί ένα μπλόκο ενός μήνα μπορεί να τινάξει την αγορά
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν κομβική θαλάσσια αρτηρία για τις ενεργειακές εξαγωγές της Μέσης Ανατολής και οποιαδήποτε διακοπή μεταφράζεται αυτόματα σε μεγαλύτερο risk premium στις τιμές. Το κρίσιμο στοιχείο στο σενάριο είναι η διάρκεια: ένα κλείσιμο για λίγες ώρες ή ημέρες μπορεί να προκαλέσει νευρικότητα, αλλά ένα κλείσιμο για έναν μήνα «σπάει» τον προγραμματισμό, μεταβάλλει τις ροές και αναγκάζει την αγορά να αναζητήσει άμεσα εναλλακτικά φορτία. Αυτό σημαίνει εντονότερο ανταγωνισμό, μεγαλύτερες προσφορές και ακριβότερο κόστος για να εξασφαλιστούν ποσότητες που δεν περισσεύουν.
Παράλληλα, διαχειριστές δεξαμενόπλοιων LNG φέρονται να διέκοψαν διελεύσεις μέσω των Στενών του Ορμούζ, κάτι που περιορίζει περαιτέρω τις ροές από βασικούς παραγωγούς της περιοχής. Όταν ο ναυτιλιακός «διάδρομος» στενεύει ή μπλοκάρει, οι ποσότητες που φτάνουν στην Ευρώπη μειώνονται ή καθυστερούν, και η αβεβαιότητα ανεβάζει την τιμή πριν καν αποτυπωθεί πλήρως η πραγματική ζημιά στην προσφορά. Γι’ αυτό και η αγορά «τιμολογεί» τον φόβο: το απλό ενδεχόμενο παρατεταμένης διακοπής αρκεί για να δώσει ώθηση στα συμβόλαια.
QatarEnergy και LNG: Το Κατάρ «κόβει» παραγωγή και η Ευρώπη χάνει οξυγόνο
Το δεύτερο μεγάλο κομμάτι του παζλ είναι το Κατάρ. Αναφέρεται ότι η QatarEnergy ανέστειλε την παραγωγή LNG στα συγκροτήματα Ras Laffan και Mesaieed, εγκαταστάσεις που αντιπροσωπεύουν περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς LNG, μετά από επίθεση drone σε δεξαμενή ύδατος των εγκαταστάσεων. Αυτή η εξέλιξη αφαιρεί κρίσιμο όγκο από μια ήδη περιορισμένη αγορά, την ώρα που η Ευρώπη εξακολουθεί να στηρίζεται έντονα στο LNG για να καλύψει ανάγκες και να χτίσει αποθέματα πριν τον επόμενο χειμώνα.
Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η αναστολή των εξαγωγών από το Κατάρ απειλεί περίπου το 15% των εισαγωγών LNG, εντείνοντας τον ανταγωνισμό για φορτία, ιδίως από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Όσο περισσότερες αγορές κυνηγούν τα ίδια φορτία, τόσο «σκληραίνει» το παιχνίδι των τιμών, καθώς οι προμηθευτές κατευθύνουν την προσφορά όπου υπάρχει υψηλότερη τιμή και μεγαλύτερη ασφάλεια. Έτσι, η Ευρώπη κινδυνεύει να βρεθεί να πληρώνει ακριβότερα για να μην μείνει πίσω στον αγώνα εξασφάλισης ποσοτήτων.
Το πρόβλημα γίνεται πιο οξύ επειδή τα ευρωπαϊκά αποθέματα φυσικού αερίου αναφέρονται ως σχετικά χαμηλά, κάτω από το 31%, έναντι περίπου 40% την ίδια περίοδο πέρυσι. Η χαμηλότερη βάση αποθεμάτων μειώνει τα περιθώρια απορρόφησης ενός εξωτερικού σοκ. Με απλά λόγια, όταν η δεξαμενή είναι ήδη χαμηλότερη, η αγορά έχει λιγότερο «μαξιλάρι» για να αντέξει απώλειες και καθυστερήσεις, άρα αντιδρά πιο έντονα και πιο γρήγορα.
Συνολικά, η συνδυαστική πίεση απώλειας παραγωγής από το Κατάρ, περιορισμών στη ναυσιπλοΐα και χαμηλότερων ευρωπαϊκών αποθεμάτων διαμορφώνει σκηνικό υψηλής μεταβλητότητας. Με φόντο την επόμενη χειμερινή περίοδο, η ευρωπαϊκή αγορά εισέρχεται σε περίοδο αυξημένου ενεργειακού κινδύνου, με τη Goldman Sachs να βάζει στο τραπέζι το πιο ανησυχητικό σενάριο: ότι ένα παρατεταμένο μπλόκο στο Ορμούζ μπορεί να λειτουργήσει ως επιταχυντής μιας νέας έκρηξης τιμών, πολύ μεγαλύτερης από την ήδη καταγεγραμμένη άνοδο.
