Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Today Press
Του Δημήτρη Θεοφάνους
Managing Director | eTURN | eTransformation Consulting
Τα τελευταία χρόνια, στην Ελλάδα, όπως και διεθνώς, πληθαίνουν οι εκδηλώσεις, τα panels και οι πρωτοβουλίες με τίτλους όπως “Women in Business”, “Only Women” ή “Female Leadership”. Η πρόθεση πίσω από αυτές τις δράσεις είναι, στις περισσότερες περιπτώσεις, θετική: να αναδειχθούν γυναίκες επαγγελματίες, να ενισχυθεί η ορατότητα και να αντιμετωπιστούν ανισότητες που πράγματι υπήρξαν και σε ορισμένους τομείς εξακολουθούν να υπάρχουν.
Όμως, όσο αυτές οι πρωτοβουλίες πολλαπλασιάζονται, μεγαλώνει και μια εύλογη απορία: μήπως σε κάποιες περιπτώσεις το πλαίσιο της «αποκλειστικότητας» παράγει το αντίθετο αποτέλεσμα από αυτό που επιδιώκει; Μήπως, αντί να ενισχύουμε την ισοτιμία, παγιώνουμε άθελά μας έναν διαχωρισμό που δεν βοηθά ούτε τις γυναίκες ούτε την ίδια την αγορά;
Η επιχειρηματικότητα και η επαγγελματική εξέλιξη δεν είναι ή τουλάχιστον δεν θα έπρεπε να είναι ζήτημα φύλου. Είναι ζήτημα ικανοτήτων, ευθύνης, αντοχής και αποτελεσμάτων. Όταν δημιουργούνται εκδηλώσεις αποκλειστικά για γυναίκες, ενδέχεται να περνά το μήνυμα ότι υπάρχει ένα «by default» μειονέκτημα, το οποίο απαιτεί ξεχωριστό πλαίσιο για να αντιμετωπιστεί. Ακόμη κι αν αυτό δεν αποτελεί πρόθεση, το μήνυμα που εκπέμπεται είναι προβληματικό.
Πολλές γυναίκες που δραστηριοποιούνται σήμερα στον επιχειρηματικό και επαγγελματικό χώρο δεν επιθυμούν να ξεχωρίζουν λόγω φύλου. Θέλουν να ξεχωρίζουν επειδή είναι ικανές, αποτελεσματικές και αξιόπιστες. Όταν τοποθετούνται συστηματικά σε ξεχωριστές «κατηγορίες», υπάρχει ο κίνδυνος να υπονομεύεται ακριβώς αυτό που υποτίθεται ότι στηρίζεται: η ισότιμη παρουσία.
Υπάρχει και μια πιο πρακτική διάσταση που συχνά παραβλέπεται. Η αγορά δεν λειτουργεί σε διαχωρισμένα περιβάλλοντα. Οι αποφάσεις, οι συνεργασίες, οι διοικήσεις και τα αποτελέσματα προκύπτουν μέσα από μικτές ομάδες. Άνδρες και γυναίκες συνυπάρχουν στα ίδια διοικητικά συμβούλια, στα ίδια projects και στις ίδιες καθημερινές προκλήσεις. Όταν ο δημόσιος διάλογος μεταφέρεται σε «κλειστά» πλαίσια, απομακρύνεται από την πραγματικότητα της επιχειρησιακής λειτουργίας.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι ανισότητες δεν υπήρξαν ή δεν υπάρχουν. Υπήρξαν και σε ορισμένους κλάδους εξακολουθούν να υφίστανται. Το κρίσιμο ερώτημα όμως είναι πώς τις αντιμετωπίζουμε. Με ενσωμάτωση ή με διαχωρισμό; Με συνύπαρξη ή με ξεχωριστές σκηνές;
Η πραγματική ισότητα δεν επιτυγχάνεται όταν δημιουργούνται αποκλειστικά περιβάλλοντα. Επιτυγχάνεται όταν οι γυναίκες συμμετέχουν ισότιμα στις ίδιες σκηνές. Όταν μιλούν για στρατηγική, ανάπτυξη, αποτυχίες και επιτυχίες μαζί με τους άνδρες συναδέλφους τους, όχι ως «εκπρόσωποι φύλου», αλλά ως επαγγελματίες με άποψη και ευθύνη.
Υπάρχει επίσης ο κίνδυνος του συμβολισμού χωρίς ουσία. Εκδηλώσεις που γεμίζουν agendas και φωτογραφίες, αλλά δεν αλλάζουν πραγματικά τον τρόπο που επιλέγονται στελέχη, που αξιολογούνται οι άνθρωποι ή που χτίζονται καριέρες. Η ισότητα δεν μετριέται σε panels, αλλά σε αποφάσεις, προαγωγές και ευκαιρίες.
Ίσως λοιπόν ήρθε η στιγμή να επανεξετάσουμε την κατεύθυνση. Όχι για να ακυρώσουμε τη συζήτηση γύρω από τη θέση των γυναικών στην επιχειρηματικότητα, αλλά για να την ωριμάσουμε. Να μετατοπιστεί το βάρος από το «μόνο γυναίκες» στο «ίδιες ευκαιρίες» και από τον διαχωρισμό στη συνύπαρξη.
Γιατί το πραγματικό ζητούμενο δεν είναι να υπάρχουν περισσότερες εκδηλώσεις για γυναίκες. Είναι να μην χρειάζονται. Να υπάρχει μια αγορά όπου η παρουσία μιας γυναίκας σε θέση ευθύνης δεν θεωρείται εξαίρεση, ούτε λόγος για ξεχωριστό πλαίσιο, αλλά κάτι απολύτως φυσιολογικό.
Και αυτό δεν είναι θέμα επικοινωνίας αλλά ξεκάθαρα θέμα κουλτούρας.
