Με κοινή δήλωση που εκδόθηκε στο Transatlantic Gas Security Summit, οι υπουργοί Ενέργειας και οι εκπρόσωποι των χωρών που συνδέονται με τον Κάθετο Διάδρομο, μαζί με τις Ηνωμένες Πολιτείες, επιβεβαιώνουν την κοινή τους στόχευση για ενίσχυση της ασφάλειας εφοδιασμού φυσικού αερίου στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. Το κείμενο λειτουργεί ως πολιτικό πλαίσιο συντονισμού, αναδεικνύοντας τη διαφοροποίηση προμηθειών και οδεύσεων ως βασική προϋπόθεση ενεργειακής ανθεκτικότητας. Παράλληλα, καταγράφεται η ανάγκη για σταθερές, διαφανείς και λειτουργικές αγορές, με τους υπογράφοντες να δείχνουν ότι θέλουν να αποφύγουν οποιαδήποτε μορφή ενεργειακής πίεσης, χειραγώγησης ή εξαναγκασμού που θα μπορούσε να επηρεάσει την περιοχή.
Στη δήλωση συμμετέχουν εκπρόσωποι της Ελλάδας, της Βουλγαρίας, της Ουγγαρίας, της Πολωνίας, της Ρουμανίας, της Σλοβακίας, της Μολδαβίας, της Ουκρανίας, της Κροατίας, της Λιθουανίας, της Σερβίας, της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης και των ΗΠΑ. Οι υπογράφοντες αναγνωρίζουν τη στρατηγική σχέση και τη μακροχρόνια συνεργασία τους στους τομείς της ενέργειας, του εμπορίου και της ασφάλειας, ενώ παραπέμπουν και στη συνέχιση συνεργασίας μέσω διατλαντικών και περιφερειακών πρωτοβουλιών.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη σημασία των έργων LNG, τα οποία χαρακτηρίζονται σημαντικές επενδύσεις που στηρίζουν την ενεργειακή ασφάλεια και την οικονομική ευημερία. Στο κείμενο γίνεται ειδική μνεία σε χώρες όπως η Κροατία, η Ελλάδα, η Λιθουανία και η Πολωνία, όπου οι σχετικές υποδομές εμφανίζονται ως κρίσιμοι κόμβοι για την τροφοδοσία της ευρύτερης περιοχής. Ταυτόχρονα, επισημαίνεται ότι οι εμπορικές συμβάσεις με προμηθευτές LNG των ΗΠΑ αποτελούν μέρος των περιφερειακών προσπαθειών για αύξηση της ρευστότητας στις αγορές φυσικού αερίου.
Σε επίπεδο κατευθύνσεων, η δήλωση περιγράφει συγκεκριμένους άξονες. Πρώτος άξονας είναι η ενίσχυση της ανθεκτικότητας των αγορών, με πλήρη αξιοποίηση των υφιστάμενων υποδομών και με πρόσθετες επενδύσεις όπου χρειάζεται, ώστε να αυξηθούν οι παραδόσεις και να δημιουργηθούν οικονομίες κλίμακας. Δεύτερος άξονας είναι η προώθηση διαφανούς και μη διακριτικής πρόσβασης στις υποδομές φυσικού αερίου στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, ώστε να ενισχυθεί η ασφάλεια εφοδιασμού για όλους τους υπογράφοντες.
Τρίτος άξονας είναι η ίδια η λειτουργία της αγοράς. Οι συμμετέχοντες εκφράζουν πρόθεση να εργαστούν για αύξηση της διαφάνειας, εναρμόνιση των χρηματιστηρίων φυσικού αερίου και προώθηση αποδοτικών ρυθμιστικών πλαισίων τιμολόγησης. Στο ίδιο σημείο, επισημαίνεται η ανάγκη μετριασμού ή εξάλειψης ρυθμίσεων που θα μπορούσαν να εμποδίσουν εισαγωγές, την κατασκευή νέων υποδομών ή τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα του εμπορίου φυσικού αερίου.
Τέταρτος άξονας αφορά τη χρηματοδότηση. Οι υπογράφοντες δεσμεύονται να κινητοποιήσουν κεφάλαια από δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, συμπεριλαμβάνοντας οργανισμούς εξαγωγικών πιστώσεων και πολυμερή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, με στόχο έναν ασφαλή και οικονομικά προσιτό εφοδιασμό φυσικού αερίου στην περιοχή. Παράλληλα, αναφέρεται η πρόθεση για τακτικές διαβουλεύσεις ώστε οι αρχές συνεργασίας να μετατραπούν σε πρακτικές δράσεις.
Ξεχωριστή αναφορά γίνεται στην Ουκρανία, καθώς σημειώνεται ότι διαθέτει από τις μεγαλύτερες υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Η ένταξη αυτής της δυνατότητας στις περιφερειακές αγορές και η λειτουργία της ως κόμβου συναλλαγών παρουσιάζεται ως επιλογή που μπορεί να στηρίξει την οικονομική ανάκαμψη και ανασυγκρότηση. Η συνολική εικόνα της δήλωσης δείχνει έναν κοινό προσανατολισμό: ενεργειακή ασφάλεια μέσω διαφοροποίησης, υποδομών, αγοράς με διαφάνεια και χρηματοδότησης, με τον Κάθετο Διάδρομο να λειτουργεί ως πεδίο συντονισμού και πολιτικής δέσμευσης.
