Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Today Press
του Δημήτρη Θεοφάνους
Managing Director | eTURN | eTransformation Consulting
Τα τελευταία χρόνια, η έλλειψη στελεχών έχει εξελιχθεί σε ένα από τα πιο συζητημένα προβλήματα της ελληνικής επιχειρηματικότητας. Σχεδόν κάθε κλάδος δηλώνει ότι «δεν βρίσκει ανθρώπους». Η εύκολη εξήγηση είναι οι μισθοί. Η πραγματικότητα όμως είναι πιο σύνθετη και πιο άβολη.
Η ελληνική αγορά δεν πάσχει μόνο από έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού. Πάσχει από έλλειψη δομής, ρόλων και προοπτικής. Και αυτό δεν λύνεται απλώς με αυξήσεις.
Σε πολλές επιχειρήσεις, οι ρόλοι παραμένουν θολοί και οι ευθύνες αλλάζουν από μέρα σε μέρα. Οι εργαζόμενοι καλούνται να «βάλουν πλάτη», χωρίς να ξέρουν πού οδηγεί αυτή η προσπάθεια. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, ακόμα και ένας ανταγωνιστικός μισθός δεν αρκεί για να κρατήσει έναν ικανό άνθρωπο.
Το πρόβλημα γίνεται εντονότερο όταν μιλάμε για στελέχη με εμπειρία. Οι άνθρωποι που μπορούν να πάρουν αποφάσεις, να διαχειριστούν ομάδες και να αντέξουν την πίεση δεν αναζητούν απλώς καλύτερη αμοιβή. Αναζητούν πλαίσιο, εμπιστοσύνη και ρόλο με νόημα. Όταν αυτά απουσιάζουν, η αγορά χάνει τα πιο κρίσιμα κομμάτια της.
Από την άλλη πλευρά, υπάρχει και η νέα γενιά εργαζομένων. Πολλοί εργοδότες θεωρούν ότι «δεν θέλει να δουλέψει» ή ότι έχει «υπερβολικές απαιτήσεις». Στην πραγματικότητα, ζητά κάτι απλό: σαφήνεια. Θέλει να ξέρει τι αναμένεται από αυτήν, πώς αξιολογείται και τι μπορεί να πετύχει μέσα στην επιχείρηση. Όταν όλα αυτά απουσιάζουν, η αποχώρηση γίνεται θέμα χρόνου.
Η έλλειψη στελεχών, λοιπόν, δεν είναι μόνο αριθμητικό πρόβλημα. Είναι πρόβλημα ηγεσίας. Πολλές επιχειρήσεις εξακολουθούν να λειτουργούν με μοντέλα προηγούμενων δεκαετιών, όπου η γνώση συγκεντρώνεται σε λίγα άτομα, οι αποφάσεις δεν μοιράζονται και η εξέλιξη θεωρείται «πολυτέλεια». Σε μια αγορά όμως που αλλάζει γρήγορα, αυτή η λογική δεν αντέχει.
Υπάρχει και ένα ακόμα στοιχείο που συχνά αποφεύγεται: η κουλτούρα εκπαίδευσης. Πολλές επιχειρήσεις ζητούν «έτοιμα» στελέχη, αλλά δεν επενδύουν ουσιαστικά στην ανάπτυξή τους. Η εκπαίδευση αντιμετωπίζεται ως κόστος και όχι ως επένδυση. Το αποτέλεσμα είναι ένας φαύλος κύκλος: δεν βρίσκουμε ανθρώπους, γιατί δεν δημιουργούμε ανθρώπους.
Τι μπορεί να αλλάξει; Πρώτον, οι επιχειρήσεις οφείλουν να επαναπροσδιορίσουν τους ρόλους τους. Καθαρά καθήκοντα, σαφείς στόχοι και μετρήσιμη αξιολόγηση δεν είναι πολυτέλεια. Είναι προϋπόθεση για να παραμείνει κάποιος. Δεύτερον, η εξέλιξη πρέπει να γίνει μέρος της στρατηγικής, όχι υπόσχεση χωρίς αντίκρισμα. Οι άνθρωποι μένουν όταν βλέπουν μέλλον.
Τρίτον, χρειάζεται αλλαγή νοοτροπίας από την κορυφή. Η εμπιστοσύνη, η ανάθεση και η αποδοχή ότι κανείς δεν τα ξέρει όλα είναι βασικά στοιχεία σύγχρονης ηγεσίας. Χωρίς αυτά, καμία αγορά δεν μπορεί να κρατήσει τα στελέχη της.
Η έλλειψη στελεχών δεν είναι προσωρινό φαινόμενο. Είναι καθρέφτης του τρόπου που λειτουργούν οι επιχειρήσεις. Και όσο η συζήτηση περιορίζεται στους μισθούς, τόσο η ουσία θα συνεχίσει να μας διαφεύγει.
