Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Today Press
του Γιώργου Παλαιοδήμου
Τομεάρχη Οικονομικών ΠΑΣΟΚ
Η κυβέρνηση παρουσιάζει τον προϋπολογισμό του 2026 ως ορόσημο μιας νέας εποχής για την ελληνική οικονομία. Η εικόνα μοιάζει οριακά θετική, αλλά πίσω από τους δείκτες αναδεικνύεται ένα βαθύτερο ζήτημα το οποίο άπτεται της ανθεκτικότητας της ανάπτυξης και της απουσίας μακροπρόθεσμης στρατηγικής.
Αυτό που πρέπει να υπογραμμισθεί είναι ότι η δημοσιονομική εξισορρόπηση που προβάλλεται σήμερα δεν είναι επίτευγμα μιας μόνο κυβέρνησης. Χτίστηκε σταδιακά μέσα από μια δεκαετία σκληρών αποφάσεων, μεταρρυθμίσεων και πρωτογενών πλεονασμάτων που ξεκίνησαν από τις προηγούμενες κυβερνήσεις με σημείο εκκίνησης την ανάληψη της εξουσίας από το ΠΑΣΟΚ το 2009.
Πέρα όμως από την εικόνα της σταθερότητας, το ερώτημα παραμένει: τι θα συμβεί όταν λήξει το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας; Σήμερα, η ανάπτυξη στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό σε ευρωπαϊκά κονδύλια περιλαμβανομένου του ΤΑΑ. Η απορρόφηση τους είναι χρήσιμη, αλλά δεν αρκεί καθώς μετά το 2026, τουλάχιστον με τα μέχρι τώρα δεδομένα, αναμένεται να ολοκληρωθεί. Χωρίς σχέδιο για τη δημιουργία ισχυρής επενδυτικής βάσης, η οικονομία κινδυνεύει να επιστρέψει σε χαμηλούς ρυθμούς ανάπτυξης.
Η απουσία αυτού του σχεδίου είναι το πιο εμφανές κενό του τρέχοντος προϋπολογισμού, δεδομένου ότι περίπου το 85% της ανάπτυξης προέρχεται από την ιδιωτική κατανάλωση νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Παράλληλα, η καθημερινότητα των πολιτών απέχει από το θετικό αφήγημα. Ο πληθωρισμός, παραμένει επίμονος διαβρώνοντας το εισόδημα των νοικοκυριών. Το κόστος στέγασης, ενέργειας και τροφίμων ακυρώνει τις αυξήσεις μισθών και συντάξεων, ενώ οι κοινωνικές ανισότητες παραμένουν βαθιές. Οι νέοι αντιμετωπίζουν υψηλή ανεργία και οι πιο ευάλωτες ομάδες εξακολουθούν να ζουν με τον φόβο της φτώχειας. Χωρίς πολιτικές κοινωνικής συνοχής, η ανάπτυξη θα παραμείνει προνόμιο λίγων.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον ο φετινός προϋπολογισμός δεν έχει να προσθέσει κάτι ουσιαστικό σε σχέση με την δημογραφική πρόκληση αλλά και το εντεινόμενο κόστος ενέργειας σε κρίσιμους κλάδους της οικονομίας. Οι πρόσφατες φορολογικές εξαγγελίες της ΔΕΘ δεν αναμένεται να συνεισφέρουν ουσιαστικά στην αναστροφή του δημογραφικού καθώς δεν έχουν ουσιώδη επίπτωση σε οικογένειες με κανένα ή με ένα τέκνο εκεί δηλαδή όπου εντοπίζεται η δημογραφική υστέρηση.
Ο προϋπολογισμός του 2026 είναι ένας ακόμη προϋπολογισμός που έρχεται να αποτυπώσει την ολοένα και πιο θολή εικόνα της οικονομίας. Χρειάζεται μια συνεκτική στρατηγική που θα απαντά στα μεγάλα ερωτήματα: πώς θα στηριχθεί η οικονομία μετά το ΤΑΑ, πώς θα προσελκυστούν βιώσιμες στρατηγικές επενδύσεις αλλά και πώς θα μειωθούν οι εντεινόμενες κοινωνικές ανισότητες.
Για όλα τα ανωτέρω χρειάζεται ένας νέος ενάρετος αναπτυξιακός κύκλος που θα στηρίζεται στην ουσιαστική μετάβαση σε ένα νέο αναπτυξιακό και παραγωγικό μοντέλο. Σε αυτή την κατεύθυνση το ΠΑΣΟΚ έχει καταθέσει την δική του πρόταση στην 89Η ΔΕΘ, για ένα ενοποιημένο αναπτυξιακό χάρτη, που θα συνδέσει όλα τα χρηματοδοτικά εργαλεία (ΕΣΠΑ, Ταμείο Ανάκαμψης, Αναπτυξιακός Νόμος) και θα δημιουργήσει μια ενιαία δομή υπό την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα και το Ταμείο Εθνικού Πλούτου με στόχο την ενίσχυση των ιδιωτικών επενδύσεων και την προώθηση στρατηγικών επενδύσεων με στόχευση την έρευνα και καινοτομία, την τεχνολογία και τις δημόσιες υποδομές όπως είναι ο σιδηρόδρομος και τα λιμάνια.
Προς αυτή την κατεύθυνση απαιτούνται ρηξικέλευθες λύσεις όπως είναι τα νέα φορολογικά εργαλεία που διασφαλίζουν την σταθερότητα και προβλεψιμότητα του φορολογικού συστήματος καθώς και την μείωση της φορολογίας αποσβέσεων επιχειρήσεων με σκοπό την αποδοτικότερη ανάληψη επενδυτικού ρίσκου από τον ιδιωτικό τομέα.
