Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Today Press
Συνέντευξη στη Μάρθα Λεκκάκου
Σε μια εποχή όπου η φωτιά του πολέμου στη Μέση Ανατολή απλώνεται επικίνδυνα στην ευρύτερη γειτονιά της Ανατολικής Μεσογείου, η Ελλάδα καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στη διπλωματία, την αποτροπή και την ευθύνη που απορρέει από τη θέση της στον ευρωπαϊκό και δυτικό πυρήνα. Μία ημέρα μετά την έναρξη της νέας κρίσης, ο Αναπληρωτής Υπουργός Μεταφορών Κωνσταντίνος Κυρανάκης βρέθηκε στην Κύπρο, σε μια επίσκεψη που υπενθύμισε ότι οι δεσμοί Αθήνας και Λευκωσίας δεν δοκιμάζονται μόνο στις δύσκολες στιγμές, αλλά επιβεβαιώνονται μέσα σε αυτές.
Στη συνέντευξη που ακολουθεί, μιλά για τη στρατηγική επιλογή της χώρας να λειτουργεί ως δύναμη σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, να επενδύει στη διπλωματία και την αποκλιμάκωση, αλλά ταυτόχρονα να παραμένει ισχυρή μέσα στο σύστημα των διεθνών της συμμαχιών. Αναφέρεται ακόμη στη στενή συνεργασία Ελλάδας–Κύπρου, στον ρόλο των υποδομών και των μεταφορών σε μια περίοδο που οι εμπορικές διαδρομές αναδιατάσσονται, αλλά και στη φιλοδοξία η Ελλάδα να αξιοποιήσει τη γεωγραφική της θέση ως πύλη της Ευρώπης προς τη Νοτιοανατολική Μεσόγειο και τα Βαλκάνια. Γιατί, όπως επισημαίνει, σε μια εποχή διεθνών αναταράξεων η ειρήνη και η σταθερότητα δεν είναι δεδομένες. Είναι αποτέλεσμα στρατηγικής επιλογής, σοβαρότητας και ισχυρών συμμαχιών.
Πρόσφατα επισκεφθήκατε την Κύπρο σε μια περίοδο έντονης γεωπολιτικής αστάθειας στη Μέση Ανατολή. Ποιο ήταν το ουσιαστικό αποτέλεσμα αυτής της επίσκεψης και ποιες συνεργασίες δρομολογούνται μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου στον τομέα των μεταφορών και των υποδομών;
Επισκέφτηκα την Κύπρο μία ημέρα μετά την είδηση για το πλήγμα της βρετανικής βάσης στο Ακρωτήρι από drones. Θέλω εξ αρχής να διευκρινίσω ότι ήταν μια προγραμματισμένη επίσκεψη που είχε δρομολογηθεί προτού ξεσπάσει αυτή η κρίση στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής. Ωστόσο, θεώρησα αυτονόητο ότι η επίσκεψη αυτή έπρεπε να πραγματοποιηθεί κανονικά, έχοντας προηγουμένως επικοινωνήσει τόσο με τον Πρωθυπουργό όσο και με τον Υπουργό Εθνικής Άμυνας.
Ήταν μια σαφής πολιτική επιλογή: να δείξουμε έμπρακτα ότι η Ελλάδα στέκεται σταθερά δίπλα στην Κύπρο όχι μόνο στις ήρεμες στιγμές, αλλά κυρίως στις δύσκολες. Αυτό αποτυπώνεται και στην άμεση αποστολή αμυντικού εξοπλισμού από την Ελλάδα για την ενίσχυση της προστασίας του νησιού, μια πρωτοβουλία που, σε έναν βαθμό, λειτούργησε και ως παράδειγμα για τους Ευρωπαίους συμμάχους μας που ακολούθησαν. Άλλωστε, όπως έχει επισημάνει και ο Πρωθυπουργός, «η Ελλάδα θα είναι παρούσα με ευθύνη όπου την καλεί το εθνικό καθήκον, στην υπηρεσία του οικουμενικού Ελληνισμού».
Πέρα όμως από τον συμβολισμό, η επίσκεψη είχε και ουσιαστικό περιεχόμενο. Πραγματοποιήθηκε με αφορμή την ανάληψη της ευρωπαϊκής προεδρίας από την Κύπρο και μου δόθηκε η ευκαιρία να συζητήσω με τον Κύπριο ομόλογό μου, Αλέξη Βαφεάδη, μια σειρά από ζητήματα που αφορούν κυρίως στην απλοποίηση των σιδηροδρομικών αδειοδοτήσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όπου συχνά παρατηρείται περιττή γραφειοκρατία που καθυστερεί σημαντικά έργα υποδομών.
Παράλληλα, σε διμερές επίπεδο ανοίγουμε έναν πιο συστηματικό δίαυλο συνεργασίας σε θέματα οδικής ασφάλειας, με τη δημιουργία σταθερών σημείων επαφής μεταξύ των δύο χωρών για την ανταλλαγή τεχνογνωσίας και βέλτιστων πρακτικών.
Η Ελλάδα και η Κύπρος δεν συνδέονται απλώς με δεσμούς συνεργασίας· συνδέονται με δεσμούς ιστορίας, ταυτότητας και κοινής ευθύνης. Γι’ αυτό και η στενή μας συνεργασία σε κάθε επίπεδο δεν είναι μόνο αυτονόητη – είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την ασφάλεια, την πρόοδο και την ευημερία των πολιτών μας.
Με δεδομένη την κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή, ποια είναι η στρατηγική θέση της Ελλάδας σε αυτή τη συγκυρία και πώς μεταφράζεται στην πράξη η επιλογή της χώρας να βρίσκεται «στη σωστή πλευρά της ιστορίας», ιδίως όταν η παρουσία νατοϊκών υποδομών και οι διεθνείς συμμαχίες ενδέχεται να αυξάνουν τον κίνδυνο εμπλοκής;
Η Ελλάδα λειτουργεί ως δύναμη σταθερότητας σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη γεωπολιτικά περιοχή. Η στρατηγική μας είναι ξεκάθαρη: εργαζόμαστε σταθερά για την αποκλιμάκωση της έντασης και δίνουμε προτεραιότητα στη διπλωματία, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα ότι η χώρα παραμένει αξιόπιστη, προετοιμασμένη και ισχυρή μέσα στο σύστημα των διεθνών συμμαχιών της.
Η Ελλάδα ανήκει στον πυρήνα της Ευρώπης και του ΝΑΤΟ και συμμετέχει ενεργά στη διαμόρφωση μιας κοινής ευρωπαϊκής στάσης υπέρ της σταθερότητας και της ασφάλειας στην περιοχή. Όπως η Ευρώπη στάθηκε ενωμένη δίπλα σε κράτη της Ανατολικής Ευρώπης μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, έτσι και σήμερα διαμορφώνεται μια συντονισμένη ευρωπαϊκή κινητοποίηση για τη διασφάλιση της σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα ήταν από τις πρώτες χώρες που κινήθηκαν άμεσα, ενισχύοντας την άμυνα της Κύπρου. Μια πρωτοβουλία που στη συνέχεια ακολούθησαν και άλλοι Ευρωπαίοι εταίροι.
Για εμάς, το να βρισκόμαστε «στη σωστή πλευρά της ιστορίας» δεν είναι ένα σύνθημα· είναι μια συνειδητή στρατηγική επιλογή. Σημαίνει να υπερασπιζόμαστε τη διεθνή νομιμότητα, να στηρίζουμε τις συμμαχίες που εγγυώνται τη σταθερότητα και να αναλαμβάνουμε το μερίδιο ευθύνης που μας αναλογεί.
Όταν στρατηγικές υποδομές του ΝΑΤΟ στην ευρύτερη περιοχή ενδέχεται να αποτελέσουν στόχο, η προστασία τους αποτελεί αυτονόητη υποχρέωση της Πολιτείας και ζήτημα εθνικής ασφάλειας. Η Ελλάδα επιδιώκει την ειρήνη και την αποκλιμάκωση. Αλλά η ειρήνη προϋποθέτει σοβαρότητα, ετοιμότητα και ισχυρές συμμαχίες. Και σε αυτά η χώρα μας δεν κάνει εκπτώσεις.
Μερίδα της αντιπολίτευσης υποστηρίζει ότι η ελληνική κυβέρνηση ακολουθεί μια υπερβολικά ευθυγραμμισμένη εξωτερική πολιτική με τους δυτικούς συμμάχους. Πώς απαντάτε σε αυτή την κριτική;
Η Ελλάδα είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ εδώ και δεκαετίες. Πρόκειται για μια σταθερή στρατηγική επιλογή της χώρας, η οποία έχει επιβεβαιωθεί διαχρονικά από όλες τις κυβερνήσεις. Ακόμη και κόμματα που ως αντιπολίτευση υιοθετούσαν πιο εύκολα συνθήματα, όταν κλήθηκαν να κυβερνήσουν ακολούθησαν στην πράξη την ίδια υπεύθυνη γραμμή: στενή συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Ένωση, το ΝΑΤΟ και τους δυτικούς συμμάχους μας.
Η εξωτερική πολιτική δεν μπορεί να αλλάζει κάθε τέσσερα χρόνια. Χτίζεται πάνω σε μια διαχρονική εθνική στρατηγική. Και η στρατηγική της Ελλάδας είναι σαφής: η χώρα ανήκει στον πυρήνα της Δύσης και επενδύει σε ισχυρές συμμαχίες που ενισχύουν τη γεωπολιτική της θέση.
Η Ελλάδα δεν ακολουθεί κανέναν από συνήθεια ή αδυναμία. Επιλέγει συνειδητά να βρίσκεται στο τραπέζι των αποφάσεων και όχι στο περιθώριο των εξελίξεων.
Και βεβαίως, η συνεργασία με τους συμμάχους μας δεν σημαίνει άκριτη ευθυγράμμιση· σημαίνει υπεύθυνη στάση, με γνώμονα πάντα τη διεθνή νομιμότητα και τα εθνικά συμφέροντα της χώρας.
Υπάρχει σχεδιασμός ώστε ο ελληνικός σιδηρόδρομος να αποκτήσει μεγαλύτερο ρόλο στο ευρωπαϊκό δίκτυο μεταφορών, ιδιαίτερα σε μια περίοδο που αλλάζουν οι εμπορικές διαδρομές λόγω της αστάθειας στη Μέση Ανατολή;
Η Ελλάδα μπορεί και πρέπει να λειτουργήσει ως πύλη της Ευρώπης προς τη Νοτιοανατολική Μεσόγειο και τα Βαλκάνια, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου οι εμπορικές διαδρομές αναδιατάσσονται λόγω της γεωπολιτικής αστάθειας. Γι’ αυτό και υλοποιούμε συγκεκριμένα έργα και διεθνείς συνεργασίες που ενισχύουν τον ρόλο του ελληνικού σιδηροδρόμου στο ευρωπαϊκό δίκτυο μεταφορών.
Κομβικής σημασίας είναι ο κάθετος σιδηροδρομικός διάδρομος που συμφωνήσαμε με τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, ο οποίος συνδέει τα ελληνικά λιμάνια με τη Νοτιοανατολική και την Ανατολική Ευρώπη και δημιουργεί μια νέα, αξιόπιστη εμπορική διαδρομή.
Παράλληλα, προχωρά το έργο Αλεξανδρούπολη–Ορμένιο, ένα έργο στρατηγικής σημασίας που ενισχύει τον ρόλο της χώρας ως εναλλακτικής πύλης μεταφορών προς την Ευρώπη, περιορίζοντας την εξάρτηση από τα στενά του Βοσπόρου.
Ο στόχος μας είναι σαφής: ένας σύγχρονος και αξιόπιστος ελληνικός σιδηρόδρομος που δεν θα εξυπηρετεί μόνο τις εγχώριες μετακινήσεις, αλλά θα αποτελεί κρίσιμο ευρωπαϊκό διάδρομο εμπορίου και μεταφορών.
Έχετε δηλώσει ότι «τα τρένα σήμερα είναι πιο ασφαλή από την εποχή των Τεμπών». Με ποια μετρήσιμα δεδομένα το τεκμηριώνετε;
Ναι, τα τρένα σήμερα είναι σαφώς πιο ασφαλή σε σχέση με την εποχή των Τεμπών και πολύ περισσότερο σε σχέση με το 2019, όπως τεκμηριώνεται από μετρήσιμα δεδομένα στο ίδιο το δίκτυο.
Το 2019, στον κεντρικό σιδηροδρομικό άξονα, υπήρχαν μόλις 5 χιλιόμετρα ενεργής τηλεδιοίκησης – λιγότερο από το 1% του δικτύου. Σήμερα, η κάλυψη έχει φτάσει περίπου στο 80%, και στόχος είναι μέχρι το καλοκαίρι του 2026 ο άξονας Αθήνα–Θεσσαλονίκη να λειτουργεί με 100% τηλεδιοίκηση, 100% σηματοδότηση και 100% ETCS, το σύστημα αυτόματης πέδησης των τρένων που αποτελεί κρίσιμη δικλείδα ασφαλείας.
Το ETCS μπορεί να παρέμβει αυτόματα σε περίπτωση κινδύνου: αν ο μηχανοδηγός δεν ανταποκριθεί σε κρίσιμη ένδειξη, το σύστημα δίνει ηχητική προειδοποίηση και, σε περίπτωση μη αντίδρασης, ενεργοποιεί αυτόματα την πέδηση. Με απλά λόγια, δημιουργείται ένα επιπλέον επίπεδο προστασίας ακόμα και σε περιπτώσεις ανθρώπινου λάθους.
Παράλληλα, προστέθηκε σύστημα ακριβούς γεωεντοπισμού των τρένων, ορατό μέσω της πλατφόρμας railway.gov.gr. Για πρώτη φορά μπορούμε να παρακολουθούμε σε πραγματικό χρόνο τη θέση κάθε τρένου με ακρίβεια λίγων εκατοστών, όχι απλά μέσω GPS, αλλά με σύστημα υψηλής ακρίβειας που διαχωρίζει ακόμη και τη γραμμή ανόδου από την καθόδου. Μέχρι το τέλος Απριλίου το σύνολο του δικτύου θα καλύπτεται από αυτό το σύστημα.
Τέλος, αλλάζει και το μοντέλο εκπαίδευσης και αξιολόγησης του προσωπικού. Οι μηχανοδηγοί εκπαιδεύονται πλέον με προσομοιωτές για κρίσιμα συστήματα ασφαλείας και αξιολογούνται σε πραγματικά σενάρια λειτουργίας.
Το σιδηροδρομικό σύστημα δεν έχει φτάσει ακόμη στο επίπεδο που επιδιώκουμε, αλλά σήμερα υπάρχουν περισσότερες δικλείδες, μεγαλύτερη επιτήρηση και υψηλότερα πρότυπα ασφαλείας σε σχέση με το παρελθόν. Με την ολοκλήρωση των έργων στον άξονα Αθήνα – Θεσσαλονίκη το 2026, το επίπεδο ασφάλειας θα είναι ποιοτικά διαφορετικό από αυτό που γνώρισε η χώρα στο παρελθόν.
Πώς σκοπεύετε να «προσελκύσετε» νέα σιδηροδρομικά στελέχη με δεδομένο τη σοβαρή έλλειψη ενδιαφέροντος αλλά και κατάρτισης;
Πρώτον, αλλάζουμε το πλαίσιο προσλήψεων και αμοιβών ώστε να προσελκύσουμε ανθρώπους με πραγματική τεχνογνωσία. Οι νέες θέσεις στελεχών προσφέρονται με αποδοχές ανταγωνιστικές στην αγορά και εκτός του στενού δημοσίου τομέα. Παράλληλα, μέσω της πρωτοβουλίας braingain.ose.gr καταγράφηκαν πάνω από 300 αιτήσεις Ελλήνων του εξωτερικού που ήδη εργάζονται σε σιδηροδρομικούς οργανισμούς σε 30 χώρες και θέλουν να επιστρέψουν με την εμπειρία τους.
Δεύτερον, αλλάζει ριζικά το μοντέλο εκπαίδευσης. Η εκπαίδευση μηχανοδηγών, σταθμαρχών και ρυθμιστών κυκλοφορίας πλέον γίνεται με σύγχρονα προσομοιωτικά συστήματα, πρακτικές εξετάσεις και συνεχή επαναξιολόγηση. Σε συνεργασία με τη Deutsche Bahn, ανακαινίζεται το κέντρο εκπαίδευσης στο Ρέντη ώστε να λειτουργεί ως σύγχρονο ευρωπαϊκό training hub από το 2026.
Τρίτον, το νέο θεσμικό πλαίσιο αλλάζει τη φιλοσοφία του οργανισμού. Καταργείται η μονιμότητα, εισάγονται ψυχομετρικά τεστ για κρίσιμες θέσεις και θεσπίζονται σαφείς ευθύνες και αξιολόγηση για το προσωπικό ασφαλείας. Δημιουργούμε έτσι έναν οργανισμό όπου η ευθύνη, η εκπαίδευση και η επαγγελματική εξέλιξη έχουν πραγματικό νόημα.
Ο στόχος είναι ξεκάθαρος: να μετατρέψουμε τον ελληνικό σιδηρόδρομο από έναν οργανισμό που δυσκολευόταν να προσελκύσει στελέχη, σε έναν οργανισμό με σύγχρονες συνθήκες εργασίας, σοβαρή εκπαίδευση και πραγματική επαγγελματική προοπτική. Γιατί χωρίς ανθρώπους με γνώση και ευθύνη, καμία τεχνολογία και καμία επένδυση δεν μπορεί να λειτουργήσει.
Οι νέες δημοσκοπήσεις δείχνουν άνοδο για τη Νέα Δημοκρατία, εν πολλοίς λόγω και της διαχείριση της κρίσης στη Μέση Ανατολή. Θεωρείτε ότι παραμένει ρεαλιστικός ο στόχος της αυτοδυναμίας;
Είναι σαφές ότι οι πολίτες εμπιστεύονται αυτήν την Κυβέρνηση και προσωπικά τον Κυριάκο Μητσοτάκη για τη διαχείριση κρίσιμων εθνικών ζητημάτων. Η εμπιστοσύνη αυτή βασίζεται στο γεγονός ότι έχουμε αποδείξει έμπρακτα ότι προτεραιότητά μας είναι μια ισχυρή Ελλάδα, ενώ ταυτόχρονα εργαζόμαστε καθημερινά για την ουσιαστική επίλυση των προβλημάτων των πολιτών.
Η αξιολόγηση της Κυβέρνησης θα γίνει στις κάλπες και όχι από στιγμιαίες δημοσκοπήσεις. Οι πολίτες γνωρίζουν ότι η επίλυση σοβαρών ζητημάτων δεν γίνεται με μαγικά ραβδιά· χρειάζεται σχεδιασμός, προσπάθεια και οργανωμένη δουλειά. Κάθε μικρό βήμα που συμβάλλει θετικά είναι αποτέλεσμα κόπου, και αυτό μας δίνει κίνητρο να επιταχύνουμε ακόμα περισσότερο.
Στην κάλπη θα ζητήσουμε από τους πολίτες να μας κρίνουν δίκαια αλλά αυστηρά: να αξιολογήσουν αν η Ελλάδα έγινε πιο ισχυρή τα τελευταία χρόνια και αν οι εναλλακτικές που προσφέρονται σήμερα μπορούν να εγγυηθούν σταθερή και αξιόπιστη διακυβέρνηση.
