Η Ευρωπαϊκή Ένωση ετοιμάζεται να αναστείλει τη διαδικασία επικύρωσης της εμπορικής συμφωνίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες, σε μια κίνηση που αντανακλά τη βαθιά αβεβαιότητα που προκαλούν οι νέοι δασμοί που ανακοίνωσε ο Ντόναλντ Τραμπ. Οι Βρυξέλλες ζητούν διευκρινίσεις για το νέο καθεστώς επιβολής δασμών, καθώς οι τελευταίες εξελίξεις στις ΗΠΑ δημιουργούν πολιτικά και νομικά ερωτήματα για το πλαίσιο πάνω στο οποίο στηρίχθηκε η συμφωνία. Η απόφαση των βασικών πολιτικών ομάδων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να «παγώσουν» τη νομοθετική διαδικασία έγκρισης σηματοδοτεί μια νέα περίοδο επιφυλακτικότητας στις διατλαντικές εμπορικές σχέσεις, με τις αγορές να αντιδρούν άμεσα.
Η εξέλιξη έρχεται λίγες ημέρες μετά την απόφαση του Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ, το οποίο ακύρωσε τη χρήση νόμου περί έκτακτων εξουσιών από τον Τραμπ για την επιβολή των λεγόμενων «ανταποδοτικών» δασμών. Παρά την ετυμηγορία, ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε την επιβολή παγκόσμιου δασμού 10%, που στη συνέχεια αυξήθηκε στο 15%, εντείνοντας την αβεβαιότητα για τους εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ.
ΕΕ: Πολιτικό μπλόκο και κοινοβουλευτικές ισορροπίες
Οι βασικές πολιτικές ομάδες στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, συμπεριλαμβανομένου του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, δηλώνουν ότι θα αναστείλουν τη διαδικασία μέχρι να υπάρξει πλήρης σαφήνεια. Η Ζελιάνα Ζόβκο, επικεφαλής διαπραγματεύτρια εμπορίου της ομάδας του ΕΛΚ, ανέφερε ότι «δεν υπάρχει άλλη επιλογή» από την καθυστέρηση. Το ΕΛΚ, ως η μεγαλύτερη πολιτική δύναμη, αναμένεται να στηριχθεί από τους Σοσιαλιστές και Δημοκράτες και από τη φιλελεύθερη ομάδα Renew, διαμορφώνοντας ευρεία πλειοψηφία υπέρ της αναστολής.
Ο πρόεδρος της Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου, Μπέρντ Λάνγκε, συγκάλεσε έκτακτη συνεδρίαση για επανεκτίμηση της συμφωνίας, ενώ οι πρεσβευτές της ΕΕ θα συναντηθούν προκειμένου να εξετάσουν τη συνολική εμπορική σχέση με τις ΗΠΑ. Η αναστολή θεωρείται πολιτικό μήνυμα ότι η Ένωση δεν προτίθεται να επικυρώσει μια συμφωνία όσο παραμένουν ασαφείς οι όροι εφαρμογής των δασμών.
Η συμφωνία, οι δασμοί και οι αγορές
Η συμφωνία που είχε επιτευχθεί το περασμένο καλοκαίρι μεταξύ του Τραμπ και της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν προέβλεπε δασμό 15% στα περισσότερα ευρωπαϊκά προϊόντα που εξάγονται στις ΗΠΑ και κατάργηση δασμών σε αμερικανικά βιομηχανικά αγαθά που εισάγονται στην ΕΕ. Ωστόσο, οι ΗΠΑ θα διατηρούσαν δασμό 50% στον ευρωπαϊκό χάλυβα και το αλουμίνιο.
Η ΕΕ είχε αποδεχθεί τη συμφωνία, παρά τον άνισο χαρακτήρα της, προκειμένου να αποφευχθεί ένας γενικευμένος εμπορικός πόλεμος και να διατηρηθεί η αμερικανική στήριξη σε ζητήματα ασφάλειας, ιδίως σε σχέση με την Ουκρανία. Μετά την ανακοίνωση των νέων δασμών, οι ευρωπαϊκές μετοχές υποχώρησαν, με τον δείκτη Stoxx Europe 600 να καταγράφει απώλειες 0,4%.
Δεν είναι η πρώτη φορά που η διαδικασία επικύρωσης αναστέλλεται. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είχε «παγώσει» την έγκριση και όταν ο Τραμπ απείλησε με προσάρτηση της Γροιλανδίας. Παρότι η διαδικασία επανεκκίνησε μετά την υπαναχώρηση, οι ευρωβουλευτές εισήγαγαν τροποποιήσεις, όπως ρήτρα λήξης που προβλέπει νέα διαπραγμάτευση ακόμη και μετά από πιθανή έγκριση. Το ερώτημα πλέον είναι αν το νέο αυτό «πάγωμα» θα οδηγήσει σε επαναδιαπραγμάτευση ή σε νέα φάση έντασης στις διατλαντικές σχέσεις.
