Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Today Press
Tου Δημήτρη Θεοφάνους
Managing Director | eTURN | eTransformation Consulting
Υπάρχει ένα πρόβλημα στην ελληνική επιχειρηματικότητα που δεν αποτυπώνεται σε δείκτες ανάπτυξης ούτε σε δελτία Τύπου για επενδύσεις. Δεν φαίνεται στα νούμερα, αλλά φαίνεται καθημερινά στην αγορά. Η ελληνική επιχειρηματικότητα γηράσκει. Και το χειρότερο; Κάνουμε πως δεν το βλέπουμε.
Χιλιάδες ελληνικές επιχειρήσεις συνεχίζουν να λειτουργούν αποκλειστικά γύρω από τον ιδρυτή τους. Όχι από δύναμη, αλλά από φόβο. Φόβο για τη διαδοχή, φόβο απώλειας ελέγχου, φόβο ότι «κανείς δεν θα το κάνει καλύτερα». Το αποτέλεσμα είναι επιχειρήσεις που επιβιώνουν, αλλά δεν εξελίσσονται. Που κρατιούνται όρθιες, αλλά δεν έχουν μέλλον.
Το πρόβλημα δεν είναι ηλικιακό. Είναι στρατηγικό. Και η πρώτη λύση είναι απλή, αλλά δύσκολη: η διαδοχή πρέπει να πάψει να αντιμετωπίζεται ως οικογενειακό ταμπού και να γίνει επιχειρηματικό project. Όπως σχεδιάζεται μια επένδυση ή μια επέκταση, έτσι πρέπει να σχεδιάζεται και η μετάβαση. Με χρονοδιάγραμμα, ρόλους και ξεκάθαρες ευθύνες.
Η δεύτερη κρίσιμη λύση είναι η έγκαιρη εμπλοκή της νέας γενιάς με ουσία. Όχι ως «βοήθεια», ούτε ως παρατηρητές. Οι νέοι άνθρωποι χρειάζονται πραγματικό ρόλο, λήψη αποφάσεων και χώρο να κάνουν λάθη. Όταν μια επιχείρηση ζητά ανανέωση αλλά δεν παραχωρεί ευθύνη, στην πράξη ακυρώνει τη συνέχεια.
Ταυτόχρονα, πολλές επιχειρήσεις πρέπει να αποδεχτούν ότι η λύση δεν θα έρθει πάντα από μέσα. Η ένταξη εξωτερικών στελεχών, επαγγελματιών μάνατζερ ή συμβούλων δεν είναι απειλή για τον ιδρυτή. Είναι γέφυρα μετάβασης. Σε πολλές περιπτώσεις, ένας ενδιάμεσος ρόλος μπορεί να βοηθήσει την επιχείρηση να περάσει από τη λογική του «ένας άνθρωπος τα κάνει όλα» σε μια πιο σύγχρονη δομή.
Ένα ακόμη κρίσιμο σημείο είναι η αποσύνδεση της επιχείρησης από το πρόσωπο. Όσο η επιχείρηση ταυτίζεται απόλυτα με τον ιδρυτή της, τόσο πιο δύσκολη γίνεται η συνέχεια. Η καταγραφή διαδικασιών, η τυποποίηση γνώσης και η μετάδοση εμπειρίας δεν είναι γραφειοκρατία. Είναι τρόπος να μην χαθεί αξία όταν αλλάξουν οι άνθρωποι.
Ρόλο έχει και η πολιτεία. Οι μεταβιβάσεις επιχειρήσεων εξακολουθούν να αντιμετωπίζονται φορολογικά και θεσμικά με επιφυλακτικότητα, αντί να ενθαρρύνονται. Κίνητρα για mentoring, φορολογική διευκόλυνση διαδοχής και προγράμματα στήριξης νέων διοικητικών στελεχών θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως καταλύτης. Όχι για να σωθούν προβληματικές επιχειρήσεις, αλλά για να μη χαθούν υγιείς.
Τέλος, χρειάζεται αλλαγή νοοτροπίας. Η διαδοχή δεν είναι παραχώρηση. Είναι επένδυση στη συνέχεια. Όποιος επιχειρηματίας δεν προετοιμάζει τη μετάβαση, στην πράξη προετοιμάζει το τέλος.
Η ελληνική επιχειρηματικότητα δεν έχει έλλειμμα ιδεών. Έχει έλλειμμα χρόνου, τόλμης και σχεδίου. Και όσο συνεχίζουμε να αποφεύγουμε αυτή τη συζήτηση, τόσο πιο ακριβά θα πληρώνουμε τη σιωπή μας.
