Ένα «ηλεκτρονικό μάτι» ανοίγει πλέον φακέλους σε τράπεζες και δημόσιους φορείς με στόχο τον εντοπισμό ύποπτων συναλλαγών και το χτύπημα του μαύρου χρήματος. Πρόκειται για την Ψηφιακή Πλατφόρμα Συλλογής και Τήρησης Στατιστικών Στοιχείων, που τέθηκε σε λειτουργία από το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης.
4.000 πεδία δεδομένων στη διάθεση των αρχών
Η πλατφόρμα συγκεντρώνει σχεδόν 4.000 πεδία πληροφοριών, οργανωμένα ώστε να καλύπτουν τις ανάγκες όλων των εμπλεκόμενων φορέων. Οι χρήστες της —δικαστικές και εισαγγελικές αρχές, αστυνομικές υπηρεσίες, φορολογικοί μηχανισμοί και εποπτικές αρχές— έχουν τη δυνατότητα άντλησης δεδομένων σε πραγματικό χρόνο.
Η πρόσβαση είναι διαβαθμισμένη: κάθε υπηρεσία βλέπει μόνο τα στοιχεία που σχετίζονται με τον ρόλο της, ενώ το σύστημα μπορεί να παράγει αναφορές και εκθέσεις, π.χ. για ενημέρωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Στόχος: Ξέπλυμα και τρομοκρατία
Η νέα υποδομή εντάσσεται στο πλαίσιο ενίσχυσης της πρόληψης και της καταστολής της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας. Η διασύνδεση με τραπεζικά συστήματα περιορίζει τα «τυφλά σημεία» και επιταχύνει τη ροή των ερευνών, επιτρέποντας ταχύτερη δράση στις αρμόδιες υπηρεσίες.
Τα ερωτήματα που εγείρονται
Ωστόσο, η συγκέντρωση τόσο μεγάλου όγκου δεδομένων σε ένα σύστημα εγείρει κρίσιμα ζητήματα:
-
Ποιος έχει πρόσβαση και με ποια εξουσιοδότηση;
-
Για πόσο διάστημα αποθηκεύονται τα δεδομένα;
-
Ποιος ελέγχει τις διασυνδέσεις και τη χρήση σύνθετων αναφορών;
Ομάδες προστασίας προσωπικών δεδομένων και ειδικοί τονίζουν ότι χωρίς αυστηρές δικλείδες ασφαλείας υπάρχει κίνδυνος η πλατφόρμα να ξεφύγει από τον αρχικό σκοπό της και να μετατραπεί σε μόνιμο μηχανισμό παρακολούθησης.
Οι προτάσεις των ειδικών
Για να διασφαλιστεί η νομιμότητα και η εμπιστοσύνη, οι ειδικοί προτείνουν:
-
Audit trails (καταγραφή κάθε πρόσβασης) και ανεξάρτητους ελέγχους.
-
Data minimization – αποθήκευση μόνο των απολύτως αναγκαίων στοιχείων.
-
Σαφείς πολιτικές διαγραφής και περιορισμούς στη διαβίβαση σε τρίτους.
Το υπουργείο Οικονομικών διαβεβαιώνει ότι όλα λειτουργούν εντός νομικού πλαισίου και με σεβασμό στην προστασία προσωπικών δεδομένων. Όμως η τεχνολογία από μόνη της δεν αρκεί· απαιτείται σταθερή θεσμική επιτήρηση για να μείνει το «ηλεκτρονικό μάτι» εργαλείο ασφάλειας και όχι εργαλείο ανεξέλεγκτης παρακολούθησης.
