Δημοσιεύτηκε στην έντυπη εφημερίδα Today Press
Συνέντευξη στον Δρα Κωνσταντίνο Μπούρα
Υπάρχουν σύγχρονα παραμύθια με ουμανιστικά, οικολογικά, ιδεώδη;
Η ηθοποιός και συγγραφέας, Δήμητρα Παπαδήμα, μιλάει στην ΤΡ για το νέο της βιβλίο «Το παραμύθι του αιώνα», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κούρος.
Είναι τόσο άσχημη λοιπόν η πραγματικότητα, τόσο δυσοίωνη η καθημερινότητά μας; Τι ρόλο μπορούν να παίξουν τα παραμύθια σήμερα;
Η πραγματικότητα είναι αυτή που είναι… Σκληρά όμορφη. Εμείς όμως τι κάνουμε για να την περπατήσουμε, για να ενσωματωθούμε. Όλες οι ενδείξεις πάντως, παγκόσμιο το φαινόμενο, δεν μου αναπτερώνουν το ηθικό, την ελπίδα για καλύτερες μέρες. Ο άνθρωπος έχει χάσει τη μπάλα. Του την πήραν μέσα από τα χέρια, βάζοντας τον μπροστά σε μια πολυθόρυβη απρόσωπη οθόνη να ξεγελιέται, να περιπλανιέται στην ερημιά του. Κι αυτό το λεν ζωή. Δεν είναι ζωή. Είναι φαινόμενο υποταγής. Ήττας. Όσο για τα παραμύθια, στην πλειονότητά τους, διαστρεβλωμένα εξαρτήματα για πλήρη αποχαύνωση. Χωρίς νόημα. Κυρίως δίχως συναίσθημα. Πού πήγε το συναίσθημα βρε παιδιά! Αλλαγή πλεύσης προς τα πίσω.. προτείνω. Τότε που γέμιζε το μάτι με φύση…. Και πλημμύριζε το εσωτερικό μας με συναισθήματα… Αλλαγή και στα παραμύθια προτείνω. Να σταματήσουν τα εξωγήινα όντα και οι βλακώδεις καταστάσεις….
Το να γράφεις για παιδιά είναι δυσκολότερο από τα λογοτεχνήματα για ενηλίκους;
Οι λέξεις είναι δίκοπα μαχαίρια και στη μια και στην άλλη περίπτωση. Όταν απευθύνονται σε παιδιά, εκτός από μαχαίρια πρέπει να μοιάζουν και με λουλούδια…. Αλλά όχι να παραμυθιάζουν. Οπότε μάλλον, ναι, για μένα είναι δυσκολότερο να γράφω για παιδιά…. Η Πηνελόπη Δέλτα απευθυνόταν σε παιδιά, αλλά έγραφε για ενήλικες. Και το αντίστροφο… Απευθυνόταν σε ενήλικες αλλά έγραφε παιδικά… Αυτή η «συνταγή» είναι αξεπέραστη. Και για να την πετύχεις πρέπει να είσαι πολύ μα πολύ δυνατός. Ατρόμητος. ΄Ώστε να βλέπεις τον κόσμο κατάματα… και να «του την λες» μπας και καταλάβει.
Τα οικολογικά μηνύματα πώς μπορούν να γίνουν βιώματα προκειμένου να μην παραμείνουν ευχολόγιο;
Δεν έχω ιδέα. Ρωτήστε τους αρμόδιους που στήνουν τις οικολογικές διαφημίσεις-καμπάνιες γκρεμίζοντας ταυτόχρονα τα αυτονόητα. Προσωπικά δεν γράφω οικολογικά μηνύματα. Γράφω ανθρώπινα κείμενα για ανθρώπους.
Από τη στιγμή που φτάσαμε εδώ που φτάσαμε, εξ αιτίας της απληστίας, του κέρδους, των συμφερόντων και τρέχα-γύρευε. Πρέπει να πάρουμε το νήμα από την αρχή…. Ας μάθουμε στα παιδάκια πως μια γραμμή με μολυβάκι πάνω σε μια κόλλα χαρτί αξίζει όσο όλα τα ηλεκτρονικά παιχνίδια μαζί.
Η θλίψη που κατακυριεύει όλους τους σκεπτόμενους ανθρώπους όλων των εποχών από τον Ηράκλειτο και μετά, μπορεί να βρει αντίδοτο στη δημιουργία;
Μήπως η θλίψη κρύβει δημιουργία… Και η δημιουργία θλίψη… Δεν αναρωτιέμαι πια… Απλώς κάνω όσα μπορώ. Σίγουρα όμως δεν κάνω όσα θέλω.
Βλέπετε, οραματίζεστε το έργο σας αυτό σαν σενάριο;
Το έργο μου έχει εγκριθεί από το εθνικό και κρατικό θέατρο, αλλά και από άλλους ανεξάρτητους φορείς εδώ και τρία, ή και περισσότερα χρόνια, για να ανέβει σε θεατρική σκηνή. Μέχρις εκεί. Εγώ σε αυτό το κομμάτι δεν μπορώ να κάνω κάτι άλλο, Εξαρτώμαι δυστυχώς από τα κουμάντα τους που δεν τα κατανοώ ούτε τα ασπάζομαι. Όταν από παντού βομβαρδιζόμαστε για την φτώχια που επικρατεί και ολοένα εξαπλώνεται στο φυσικό περιβάλλον κι αφήνουμε στο συρτάρι έργα που θα διδάξουν στα ταλαιπωρημένα παιδάκια τι χρώμα έχει η παπαρούνα και το ποια είναι η μαργαρίτα…. Επίσης, έχοντας μεταφρασμένο ολόκληρο το παραμύθι μου στα αγγλικά επιδιώκω να πάρει την μορφή animation και να φτάσει παντού. Τονίζοντας επίσης το μεγαλείο της ελληνικής φύσης…
Πότε τελειώνει ουσιαστικά η παιδική μας ηλικία;
Ποτέ. Ποτέ. Ποτέ. Παριστάνουμε τους μεγάλους κι εκεί ακριβώς αποτυγχάνουμε και χάνουμε και χανόμαστε και βυθιζόμαστε και βαλτώνουμε… και μπουρδούκλωμα γενικώς
Η παιδική ηλικία τής Ανθρωπότητας έχει τελειώσει κι αν όχι πότε πιστεύετε ότι θα γίνει αυτό;
Δεν θέλω να το σκέπτομαι έτσι. Παριστάνω πως δεν καταλαβαίνω. Και το συνιστώ… κάνει καλό στην υγεία… Γράφω και ενσαρκώνω ρόλους στη σκηνή, με έργα που ανεβάζω μόνη μου, χωρίς καμιά απολύτως στήριξη, για βλακώδεις λόγους, γήινους και παρακατιανούς, παρόλο που ασχολούμαι με βιογραφίες (Δέλτα, Δραγούμης, Μαρίκα Κοτοπούλη) και νιώθω Νικήτρια της Ζωής…
Γενικά ομιλώντας, είστε αισιόδοξος άνθρωπος; Βλέπετε το ποτήρι μισογεμάτο;
Εγώ αδειάζω και εγώ η ίδια γεμίζω το ποτήρι μου. Δεν μπορείτε να φανταστείτε τι ευτυχία έχει αυτό….Τι ικανοποίηση ! Και ταλαιπωρία ασφαλώς και συχνά απογοήτευση και θυμό και οργή… Αλλά, σε λα βι…. Η ζωή μου μού ανήκει …. Με άδειο ή μισοάδειο ή γεμάτο ποτήρι, την πιάνω από τα μαλλιά και της βουτάω μέσα το πρόσωπο. Κι αν το ποτήρι είναι μικρό, την στριμώχνω και χωράει…
Τι θα γίνετε λοιπόν όταν μεγαλώσετε; Ποια είναι η μεγαλύτερη φιλοδοξία σας, ο σκοπός τής ζωής σας;
Γεννήθηκα πεταλούδα. Έγινα τίγρης. Τώρα είμαι πουλί… Όταν πολυμεγαλώσω φιλοδοξώ να γίνω παπαρούνα. Επίσης, φιλοδοξία μου είναι να παραμείνω ελεύθερη, μοιραία και ωραία. Σκοπός μου… να τρέξω στον μαραθώνιο και να τερματίσω. Να κολυμπήσω θάλασσες, φουρτουνιασμένες. Όπως επίσης να μπω σαν Γυναίκα στο Άγιο όρος.
Πιστεύετε αυτό που έγραψε ο αρνηθεί το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας Ζαν-Πωλ Σαρτρ στο μνημειώδες έργο τού με τίτλο «Ναυτία» ότι «Η Κόλαση είναι οι άλλοι»; Μήπως «οι άλλοι είμαστε εμείς»;
Πιστεύω πως ζούμε στην κόλαση… Έχω γράψει στίχους.. Μέσα μου χωράνε όλα. Μια Παναγιά δακρύζει κι ο σατανάς τεντώνεται ανακουφισμένος. Κι ύστερα… Υπάρχει και το άλλο! Ω! τι Δροσερή κόλαση είναι αυτή! Ας κουνήσουμε το μικρό μας δαχτυλάκι, κάτι θα ψιλοκαταφέρουμε.
Η αντανάκλαση τού εγώ μας στο εμείς μέσω τής Τέχνης είναι αποτελεσματική, υπερβαίνει τον εγγενή κι έμφυτο ναρκισσισμό όλων μας;
Δεν μπορώ να είμαι απόλυτη … Όλοι καθρεφτιζόμαστε μέσα σε όλους και σε όλα, λίγο πολύ.…. Το μόνο σίγουρο, η τέχνη δεν είναι λάστιχο να την τραβάμε από δω κι από εκεί. Να την ξεχειλώνουμε, για να πουλήσουμε μούρη. Η τέχνη είναι προχώρημα δεν είναι βόλεμα ή επίδειξη… αμάν πια με την επιδειξιομανία… Η τέχνη είναι πρόοδος, δεν είναι ναρκισσιστική επανάληψη, που – στην ουσία – κατατροπώνει την Τέχνη…Την μεταμορφώνει σε Τέχνη-άτεχνη.
