Η γεωπολιτική πυριτιδαποθήκη της Μέσης Ανατολής απειλεί να σκάσει, και η Ελλάδα, αν και μακριά από τη γραμμή του πυρός, δεν θα μείνει αλώβητη. Η ένταση μεταξύ Ισραήλ και Ιράν, με την εμπλοκή περιφερειακών δυνάμεων και τις ΗΠΑ σε ετοιμότητα, δημιουργεί ένα ασφυκτικό πλαίσιο για την ευρύτερη περιοχή – και κατ’ επέκταση για τη χώρα μας, η οποία βρίσκεται σε ευαίσθητη γεωστρατηγική θέση, ενώ παραμένει ενεργειακά εκτεθειμένη και τουριστικά ευάλωτη.
Ενεργειακή πίεση και ακρίβεια στα ύψη
Πρώτη και πιο ορατή απειλή για την Ελλάδα είναι η άνοδος των τιμών της ενέργειας. Η Μέση Ανατολή είναι βασικός κρίκος της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας πετρελαίου και φυσικού αερίου. Ενδεχόμενη κλιμάκωση ή ακόμη και πρόσκαιρος αποκλεισμός θαλάσσιων διαδρόμων (όπως τα Στενά του Ορμούζ) θα εκτοξεύσει τις τιμές διεθνώς. Για την Ελλάδα, μια χώρα που ήδη βιώνει διαρκή ενεργειακή ακρίβεια, αυτό θα σημαίνει νέα επιβάρυνση σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά – και κατ’ επέκταση πολιτική πίεση προς την κυβέρνηση.
Απειλή στον τουρισμό και επενδυτική αβεβαιότητα
Η αστάθεια δημιουργεί δισταγμό – και αυτό ισχύει για τουρίστες και επενδυτές. Οι διεθνείς ταξιδιώτες μπορεί να ακυρώσουν ή να αναβάλουν επισκέψεις σε προορισμούς της Ανατολικής Μεσογείου, αν η ένταση επεκταθεί. Παράλληλα, οι επενδυτικές ροές προς τη χώρα ενδέχεται να επηρεαστούν αρνητικά από ένα γενικότερο κλίμα αβεβαιότητας.
Η Ελλάδα, που προσδοκά νέα “έκρηξη” του τουρισμού και ενίσχυση των επενδύσεων το 2025, κινδυνεύει να δει σημαντικές απώλειες εάν η κρίση τραβήξει σε μάκρος ή κλιμακωθεί με αστάθμητους παράγοντες.
Γεωπολιτικό τεντωμένο σκοινί
Η χώρα μας καλείται να διαχειριστεί τη λεπτή ισορροπία μεταξύ συμμαχιών, εθνικών συμφερόντων και διπλωματικής ουδετερότητας. Η στήριξη του Ισραήλ από τη Δύση – και ενδεχομένως την Ελλάδα – ενδέχεται να προκαλέσει επιπλοκές στις σχέσεις με αραβικά κράτη, ιδιαίτερα αν το θερμόμετρο ανέβει και υπάρξουν απώλειες αμάχων ή πλήγματα σε ιερούς τόπους.
Ταυτόχρονα, η ενεργός παρουσία της Ελλάδας στον άξονα σταθερότητας της Ανατολικής Μεσογείου – μαζί με Κύπρο, Ισραήλ και Αίγυπτο – μπορεί να την φέρει στο επίκεντρο πιέσεων αλλά και να της προσφέρει ευκαιρίες διαμεσολάβησης, αν κινηθεί με στρατηγική ψυχραιμία.
Πολιτικές επιπτώσεις και κοινωνική πίεση
Σε επίπεδο εσωτερικής πολιτικής, ένα νέο κύμα ανατιμήσεων ή ενεργειακής πίεσης θα μπορούσε να εντείνει τη δυσαρέσκεια απέναντι στην κυβέρνηση. Η Ελλάδα δεν αντέχει δεύτερο κύμα ακρίβειας σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα, ενώ το πολιτικό κεφάλαιο είναι ήδη υπό δοκιμασία από τις τελευταίες κρίσεις (σίτιση, φυσικές καταστροφές, σιδηροδρομικά ατυχήματα κ.λπ.).
Ναυτιλία και καύσιμα: Πυροδοτείται νέος κύκλος πίεσης για την ελληνική οικονομία
Η ναυτιλία, βασικός πυλώνας της ελληνικής οικονομίας, ήδη παρακολουθεί με ανησυχία την πορεία της κρίσης. Ενδεχόμενη πολεμική κλιμάκωση μπορεί να οδηγήσει:
-
Σε αποκλεισμούς κρίσιμων θαλάσσιων διαδρόμων, όπως τα Στενά του Ορμούζ ή την Ερυθρά Θάλασσα,
-
Σε εκτίναξη του κόστους ναυτασφαλίσεων και
-
Σε διατάραξη της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας, με άμεσες επιπτώσεις στα εμπορικά δρομολόγια ελληνικών πλοίων.
Οι Έλληνες πλοιοκτήτες ελέγχουν πάνω από το 20% του παγκόσμιου εμπορικού στόλου και σημαντικό ποσοστό του τάνκερ τόνου που μεταφέρει πετρέλαιο και LNG. Άρα, κάθε εμπλοκή στη ροή καυσίμων σημαίνει όχι μόνο λειτουργικές δυσκολίες, αλλά και δυνατότητα ευκαιριών, σε περίπτωση ανακατεύθυνσης φορτίων ή αύξησης ναύλων. Ωστόσο, το ρίσκο γεωπολιτικής αστάθειας μπορεί να αποθαρρύνει επενδύσεις και να πιέσει τις εταιρείες με έντονη έκθεση στην Ανατολή.
Ακριβότερα καύσιμα, ακριβότερη ναυτιλία – Πίεση στην αλυσίδα κόστους
Η εκτόξευση των τιμών στα καύσιμα πλοίων ήδη διαφαίνεται ως πιθανή εξέλιξη. Η ζήτηση παραμένει υψηλή, αλλά η προσφορά μπορεί να γίνει ευμετάβλητη λόγω:
-
Αναταράξεων στην αγορά πετρελαίου,
-
Δυσκολιών στη μεταφορά μέσω ασφαλών διαδρομών και
-
Πολιτικής αστάθειας στις χώρες παραγωγής.
Η αύξηση αυτή θα επιβαρύνει όλους τους κρίκους της αλυσίδας μεταφορών και εισαγωγών στην Ελλάδα, προκαλώντας ανατιμήσεις ακόμη και σε βασικά προϊόντα (ειδικά εισαγόμενα). Παράλληλα, θα πιέσει οικονομικά τις ναυτιλιακές που δεν διαθέτουν εναλλακτικά συμβόλαια ή καύσιμα χαμηλότερου κόστους.
